Zadatek a zaliczka. Różnice, definicje, przykłady.

Czym jest zadatek, a czym zaliczka? Czym różnią się od siebie te dwa terminy prawne? Dokładne zrozumienie tej kwestii jest kluczowe w celu poprawnego sporządzania oraz interpretacji umów zakładających posłużenie się zadatkiem lub zaliczką. Pojęcia te mają ze sobą oczywiście nieco wspólnego, niemniej jednak ich zamienne stosowanie byłoby dalekie od poprawności oraz mogłoby przyprawić Cię o sporo kłopotów. Na czym polega zatem różnica między zadatkiem a zaliczką? Zapraszamy do lektury!

Czym jest zaliczka, a czym zadatek?

Zanim przejdziemy do szczegółowego objaśnienia powyższych terminów, należy wspomnieć o prawnym spojrzeniu na tę sporną kwestię. Otóż Kodeks cywilny niestety nie definiuje pojęcia takiego jak „zaliczka”, podczas gdy wspomina on o „zadatku”. Oba te określenia są jednak w obiegu mając realny wpływ na przebieg wielu umów.

Czym jest zatem zaliczka, a czym zadatek? Tak jak zaznaczyliśmy powyżej, oba te terminy bezpośrednio dotyczą umów. Zaliczka to kwota, którą wpłaca się na poczet należności przysługujących jednej ze stron na łamach danej umowy. Zadatek w praktyce jest tym samym co zaliczka, z jedną jednak różnicą. W przypadku, gdy umowa nie dojdzie do skutku z winy strony tejże umowy, zadatek może zostać zwrócony osobie, która go wpłaciła (z reguły zwracana jest dwukrotność takiej kwoty). Niestety, zaliczka nie oferuje takiego zabezpieczenia.

Zaliczka oraz zadatek w świetle odstąpienia od umowy

Usystematyzujmy ustalone dotychczas fakty posługując się prostym unaocznieniem. Załóżmy, że strony A i B podpisują ze sobą umowę. Strona A wpłaca stronie B zaliczkę, czyli pewną sumę pieniędzy, która stanowi swego rodzaju przypieczętowanie kontraktu.  W pewnym momencie strona B decyduje się jednak odstąpić od umowy. Czy jest ona zobligowana, by zwrócić stronie A otrzymaną wcześniej zaliczkę? Kodeks nie pozostawia w tej kwestii żadnych wątpliwości. Strona, która odstępuje od umowy wzajemnej, musi zwrócić drugiej stronie wszystko, co od niej otrzymała. Ba, strona poszkodowana może nawet zażądać odszkodowania z tytułu przerwania porozumienia. Należy w tym miejscu jednak przypomnieć, iż warto zawierać informacje o tego typu transakcjach we wszelkich umowach. W przypadku braku pisemnego dowodu, Twoja zaliczka może przepaść.

Jak jednak prezentuje się rozwiązanie tego typu problemu, gdy mamy do czynienia z zadatkiem? Tak jak zaznaczyliśmy we wcześniejszej fazie niniejszego wpisu, zadatek w chwili przerwania umowy przez stronę, która go otrzymała, musi zostać zwrócony w dwójnasób.

Czy był to zadatek, czy może tylko zaliczka?

Brak znajomości różnic pomiędzy dwoma omawianymi terminami prowadzi do wielu nieporozumień na tle prawnym, a co za tym idzie – poważnych sporów. Co więc należy zrobić, gdy doszło do sytuacji konfliktowej?

Jednym z najczęstszych problemów jest brak wyraźnego określenia definicji wpłaty już na początku umowy, i to w jej pisemnej wersji. Niejednokrotnie jedna ze stron wpłaca zaliczkę na konto drugiej, po czym umowa jest zrywana, a strona poszkodowana zaczyna twierdzić, iż dana kwota nie była zaliczką, lecz zadatkiem. Jedynym sprawdzonym sposobem na rozwiązanie takiego konfliktu jest znalezienie świadków, którzy będą w stanie potwierdzić daną wersję zdarzeń. W celu uniknięcia tego typu problemów, najlepiej jest jednak wyraźnie określać naturę wszelkich transakcji na kartach umowy.

Przedawnienie zadatku

Co ciekawe, termin przedawnienia zadatku funkcjonuje w polskim prawie. Więcej na temat takiego procesu możesz dowiedzieć się z artykułów 72, 118, 394 oraz 494 Kodeksu cywilnego. Jasno wynika z nich, iż – jeśli przepis szczególny nie stanowi inaczej – termin przedawnienia zadatku wynosi 10 lat. Sytuacja prezentuje się nieco inaczej w przypadku roszczeń o świadczenia okresowe oraz roszczeń związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej. Wówczas termin przedawnienia zadatku wynosi 3 lata.

Czy zadatek zalicza się na poczet świadczenia?

Co oznacza pytanie zawarte w powyższym śródtytule? Załóżmy, iż strona A ma zapłacić stronie B tysiąc złotych za daną usługę. Strona A wpłaca na konto strony B zadatek wysokości 200 zł. Czy po wykonaniu usługi zgodnie z umową, strona A będzie musiała przekazać stronie B 800, czy 1000 zł? Zadatek zalicza się na poczet świadczenia, co oznacza, iż w powyższym przykładzie usługobiorca zobligowany jest dopłacić jedynie 800 zł, aby dopełnić transakcji. Całość przekazanej kwoty tym sposobem wynosi 1000 zł, co zgodne jest z początkowymi założeniami umowy. W niektórych sytuacjach zadatek nie może jednak zostać zaliczony na poczet świadczenia. Dzieje się tak na przykład wtedy, gdy zadatek miał charakter rzeczowy, a przedmiotem umowy jest świadczenie pieniężne. W takim wypadku zadatek oczywiście nie przepada, lecz wraca do strony, z której wyszedł.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *